Felicja Korbik - Szymanowska (2)

FELICJA KORBIK-SZYMANOWSKA urodziła się 9 grudnia 1927 roku w Kiełczewie. Jest córką Józefy (z domu Korbik) i Leona Mocków. Miała czterech braci: Mieczysława (ur. 1915), Bolesława (ur. 1919), Czesława (ur. 1920), i Tadeusza (ur. 1923).

W kwietniu 1941 roku trafiła do niemieckiego obozu dla wysiedleńców w Konstantynowie pod Łodzią. W kwietniu 1942 r. została wywieziona na roboty przymusowe do III Rzeszy, do wsi Magelsen w prowincji Hanower. Po wyzwoleniu przebywała w obozach dla osób, które w wyniku działań wojennych znalazły się poza ojczyzną (tzw. dipisów) w Verden, Hülsen i Fallingbostel. W kwietniu 1946 r. wróciła do Polski.

Działała w Kole Młodzieży Wiejskiej „Wici", które było przybudówką Polskiego Stronnictwa Ludowego. Udzielała się w Kole Gospodyń Wiejskich w Kiełczewie, gdzie przez 50 lat pełniła funkcję skarbnika. Była członkinią Koła Śpiewu „Cecylia" w Kiełczewie, które prowadził dyrygent Kazimierz Roszak.

---

Imię i nazwisko świadka historii: Felicja Korbik-Szymanowska (z domu Mocek)
Data nagrania: 25 kwietnia 2026
Miejsce nagrania: Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Tomaszewskiego w Kościanie
Osoby nagrywające: Paweł Sałacki, Agnieszka Wróblewska
Osoba towarzysząca nagraniu: Bożena Hordecka - córka Felicji Korbik-Szymanowskiej
Rodzaj nagrania: audio-wideo
Długość nagrania: 2 godz. 8 min
Zakres chronologiczny: 1939-1944
Numer inwentarzowy: AHM_MBPKoscian_002
Klasyfikacja praw autorskich: pisemna zgoda świadka

Link do nagrania w serwisie YouTube: LINK

[00:00:05-00:24:00] życie w Kościanie i Kiełczewie w czasie II wojny światowej: wrzesień 1939 - marzec 1941

[00:00:30] 1 września 1939 r. w Kościanie; pociąg z żołnierzami na dworcu, harcerze na peronie; prof. Helena Tadeuszak

[00:02:25] wysadzanie mostów na Obrze przez Polaków w pierwszych dniach wojny

[00:03:35] straż obywatelska w Kiełczewie

[00:03:55] wyprawa po cukier do kościańskiej cukrowni

[00:04:57] wejście Niemców do Kościana i Kiełczewa - 7 września 1939 r.

[00:05:25] oddawanie Niemcom odbiorników radiowych

[00:06:10] ukrywanie broni przed Niemcami

[00:06:35] nauka języka niemieckiego w domu Mocków; rozstrzelanie Polaków na rynku w Kościanie - 2 października 1939

[00:09:00] rewizje i aresztowania Polaków przeprowadzane przez gestapowców

[00:18:20] niemiecki sweter Felicji Korbik-Szymanowskiej                        

[00:19:25] niemieccy żandarmi; zniszczenie portretu Kościuszki przez jednego z nich

[00:22:00] donosy Polaków na współobywateli dotyczące działalności konspiracyjnej, a także posiadania broni i odbiorników radiowych

[00:24:05-01:18:20] pobyt w niemieckim obozie dla wysiedleńców w Konstantynowie pod Łodzią: kwiecień 1941 - kwiecień 1942

[00:24:05] wywózka do Łodzi - 4 kwietnia 1941 r.

[00:25:25] pierwszy dzień w obozie dla wysiedleńców na ul. Łąkowej 4 w Łodzi, mieszczącym się w dawnej fabryce tkanin

[00:29:30] transport do obozu dla wysiedleńców w Konstantynowie na ul. Łódzkiej 27

[00:31:50] warunki życia w obozie w Konstantynowie

[00:32:40] choroba Felicji Korbik-Szymanowskiej (zapalenie opon mózgowych); pobyt w izbie chorych

[00:33:55] pobyt Felicji Korbik-Szymanowskiej w szpitalach w Łodzi: w lagrowym szpitalu na ul. Zielonej i w szpitalu miejskim na oddziale zakaźnym

[00:36:05] zakup okularów w Poznaniu w 1941 r.

[00:37:05] przygotowania do wysiedlenia: osobny worek z imieniem dla każdego członka rodziny, a w nim dokumenty i zdjęcia

[00:37:30] leczenie w szpitalu miejskim w Łodzi

[00:43:05] recepta na okulary; wysyłka okularów z Poznania do Konstantynowa

[00:44:10] powrót Felicji Korbik-Szymanowskiej ze szpitala do lagru

[00:47:05] przybycie do obozu w Konstantynowie nowych więźniów z Kościana - 24 maja 1941 r.

[00:48:30] wspólna kąpiel więźniów obozu

[00:49:55] przemoc seksualna Niemców wobec więźniarek

[00:52:55] wspólne śpiewanie przez więźniów obozu pieśni kościelnych; Janina Budzyńska ze Śmigla

[00:54:35] choroba Felicji Korbik-Szymanowskiej (dyfteryt); pobyt w szpitalu lagrowym w Łodzi

[00:56:05] wszy, świerzb

[00:59:10] wyjście Felicji Korbik-Szymanowskiej ze szpitala

[01:01:00] pobyt w lagrze na ul. Leśnej w Łodzi

[01:03:50] Boże Narodzenie 1941 r.; przepustki wydane przez komendanta lagru na wyjazd więźniów do kościoła

[01:05:10] przejazd więźniów z Łodzi do Konstantynowa: tuż po kąpieli, z mokrymi włosami, przy dwudziestostopniowym mrozie

[01:06:55] wyplatanie przez więźniów butów ze słomy dla żołnierzy

[01:07:45] „Pamiętnik Konstantynowski”

[01:09:40] sposób Leona Mocka, ojca Felicji Korbik-Szymanowskiej, na sprawiedliwy podział chleba w lagrze

[01:11:10] Cyganie w lagrze; rozdzielanie jedzenia

[01:14:45] nadzorowanie pracy więźniów obozu przez Leona Mocka

[01:16:30] podarowanie współwięźniom przez rodziców Felicji Korbik-Szymanowskiej kołdry zabranej z Kiełczewa

[01:18:20] starania a wyjazd na roboty do III Rzeszy

[01:19:05] sprzątanie pralni - kara dla więźniów obozu

[01:23:00] odkrycie przez więźniarkę w mieszkaniu komendanta obozu przedmiotów pochodzących z jej mieszkania w Chodzieży

[01:24:05] donosy na współwięźniów

[01:29:20-02:08:05] pobyt na robotach przymusowych w III Rzeszy, we wsi Magelsen w prowincji Hanower: od kwietnia 1942

[01:29:20] przygotowania do wyjazdu z obozu dla wysiedleńców na roboty do III Rzeszy

[01:30:20] podróż do Niemiec

[01:35:00] przyjazd do Magelsen, pierwsze kontakty z bauerami

[01:38:30] języki obce i ich odmiany, których Felicja Korbik-Szymanowska nauczyła się w Niemczech, np. platówa - dialekt dolnoniemiecki

[01:39:05] praca w gospodarstwie

[01:41:15] wolne niedziele

[01:43:20] dojenie krów

[01:46:50] opis zwykłego dnia pracy, od rana do wieczora

[01:50:15] korespondencja z rodziną i koleżankami

[01:50:55] opis zwykłego dnia pracy - c.d.

[01:51:35] wieczorne odwiedziny u rodziców, pracujących w innym gospodarstwie; godzina policyjna, zaciemnienie (Verdunkelung)

[01:53:50] dostęp do radia

[01:55:15] przyjazd żołnierzy z frontu wschodniego - marzec 1944 r.

[01:58:00] niemieckie gazety

[01:59:00] potańcówki

[02:00:20] inwazja (D-Day) - czerwiec 1944 r.; nadreńczycy poszkodowani przez wojnę (Kriegsbeschädigte) przebywający w Magelsen

[02:03:00] Radio Luxembourg

[02:04:45] samoloty wojskowe przelatujące nad głowami mieszkańców

[02:06:00] informacja o śmierci generała Władysława Sikorskiego zamieszczona w powiatowej niemieckiej gazecie.