Tytuł czwartego w tym roku wykładu Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej, który odbył się w czytelni biblioteki we wtorek, 28 kwietnia 2026 roku, nawiązywał do wydanej w 1962 roku książki Rachel Carson zatytułowanej „Milcząca wiosna” (ang. Silent Spring). Carson zwróciła w niej uwagę na niszczycielski wpływ pestycydów na środowisko naturalne i zdrowie ludzi.
Posługując się licznymi danymi i wynikami badań dr hab. Krzysztof Kujawa nakreślił wizję świata, w którym zgiełk ptasich śpiewów zostaje zastąpiony przez nienaturalną ciszę wywołaną nadmierną chemizacją rolnictwa. W swojej wypowiedzi skupił się przede wszystkim na dramatycznym spadku liczebności gatunków, które jeszcze niedawno uznawaliśmy za pospolite elementy europejskiego i polskiego krajobrazu. Szczególną uwagę poświęcił on skowronkom oraz owadom zapylającym, których znikanie narusza fundamenty całego łańcucha pokarmowego.
Doktor Kujawa podkreślił, że współczesne rolnictwo wielkoobszarowe tworzy swoiste pustynie biologiczne, gdzie brak miedz i śródpolnych krzewów uniemożliwia przetrwanie dzikim zwierzętom.
Istotnym punktem wykładu było odwołanie do lokalnych tradycji ochrony przyrody, w tym do bezcennego dziedzictwa generała Dezyderego Chłapowskiego. Zaznaczył, że to właśnie systemy zadrzewień śródpolnych, tak charakterystyczne dla okolic Turwi i Kościana, stanowią dziś ostatnią barierę ochronną przed postępującą degradacją ekosystemu.
Kluczem do powstrzymania czarnego scenariusza według naukowca jest nie tylko zmiana polityki rolnej, ale także nasza codzienna dbałość o małe formy przyrody w ogrodach i na lokalnych nieużytkach. Chodzi o zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców regionu i pilną potrzebę rewitalizacji wiejskiego krajobrazu. Wykład pozostawił słuchaczy z głęboką refleksją nad tym, że los przyszłych wiosen w powiecie kościańskim zależy w dużej mierze od naszych wspólnych działań tu i teraz.
