Wrześniowy wykład Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej poświęcony był dominikanom i bernardynom w Kościanie. Prelegentem był pan Łukasz Urbaniak.
Na początku wykładu prelegent opowiedział historię zakonu od czasów Cesarstwa Rzymskiego aż po powstanie dominikanów i bernardynów.
Pierwszymi zakonnikami osiadłymi w Kościanie byli dominikanie nazywani Zakonem Kaznodziejów. Uznaje się rok 1410 za czas osiedlenia się dominikanów w Kościanie. Zgodę na utworzenie zakonu wydali pod koniec XIV w. papież Bonifacy IX i król Władysław Jagiełło. Zakonnicy zajęli duży obszar miasta w pobliżu rynku. Dominikanie byli obecni w mieście do lat 30-tych XIX w. 18 kwietnia 1832 r. król pruski Fryderyk III zlikwidował zakon oraz zdecydował o przekazaniu zabudowań i ogrodu dominikańskiego gminie ewangelickiej. Katolikom pozostawiono jedynie kaplicę Pana Jezusa. W 1842 r. rozebrano kościół i budynki zakonne, a na ich miejscu usytuowano jatki miejskie. Pod koniec lat 80-tych XIX w. przy budowie nowych jatek odkryto cmentarz zakonny i podziemia kościoła, które skrywały szczątki zakonników. Pochówek zebranych kości zorganizował niemiecki ksiądz katolicki Adolf Jan Heinricht w dniu 21 marca 1891 r. w zbiorowej mogile na tzw. Starym Cmentarzu. W 1893 r. ustawiono na niej pomnik, na którym umieszczono napis: „Tu leżą kości wykopane z podziemia kościoła ks. Dominikanów, blisko kaplicy Pana Jezusa, a przewiezione uroczyście dn. 21 marca 1891 r. Niech odpoczywają w pokoju. Wdzięczna parafia kościańska. 1893”.
źródło: http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/756,koscian-pomnik-i-kwatera-dominikanow.html
Mogiłę i pomnik odnowiono w 2010 r., a można ją zobaczyć na starym cmentarzu przy ulicy Bączkowskiego w Kościanie.
Kościół i klasztor Bernardynów zostały zbudowane w latach 1605-1611, na miejscu pierwotnych budynków drewnianych z 1456 r. Ale w tym miejscu bernardyni (czyli franciszkanie obserwanci) rezydowali już 150 lat wcześniej. Bernardyni zarządzali majątkiem do 1830 r. Po kasacie zakonu w 1830 r. zespół został poważnie przebudowany. W klasztorze znajdowały się kolejno: dom poprawczy (do 1836 r.), szpital wojskowy (od 1866 r.), zakład dla psychicznie chorych (od 1893 r.) oraz sanatorium dla osób chorych nerwowo.
źródło: https://www.koscian.pl/Dawny_klasztor_Bernardynow.html
Najstarszą częścią zespołu jest kaplica pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Anielskiej, która powstała z dawnego wczesnobarokowego prezbiterium.
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dawny_kościół_i_klasztor_Bernardynów_w_Kościanie
Innymi budynkami wchodzącymi w skład kompleksu są dawny budynek klasztorny i budynki szpitalne.
Na koniec wykładu prelegent pokazał zdjęcia ksiąg dominikanów i bernardynów z Archiwum Państwowego w Poznaniu.
