Spotkanie poświęcone pieczęciom i tłokom pieczętnym odbyło się w ostatni dzień września w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kościanie. Wykład poprowadził dr Radosław Franczak – wykładowca na Wydziale Historii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, pracownik Muzeum Śremskiego oraz członek Stowarzyszenia Miłośników Dziedzictwa Narodowego im. gen. Józefa Wybickiego.
Na początku wykładu zostały wyjaśnione dwa pojęcia: pieczęci i tłoka pieczętnego. Pieczęć w dawnych czasach pełniła rolę potwierdzenia autentyczności dokumentu i gwarancji wiarygodności wystawcy. Była wykonywana jako odcisk w wosku, laku lub innym materiale przy użyciu tłoka pieczętnego – metalowego lub drewnianego stempla. Na tłoku grawerowano znaki identyfikacyjne: herby, symbole religijne, napisy związane z instytucją, osobą lub wspólnotą. Pieczęcie były elementem tożsamości prawnej i administracyjnej, a dziś stanowią cenne źródło dla badań historycznych, heraldycznych (nauka o herbach) i sfragistycznych (dziedzina badań nad pieczęciami).
Prelegent przedstawił historię i znaczenie trzech nieznanych wcześniej tłoków pieczętnych gminy Czempiń. Odkrycie tych obiektów jest ważnym wydarzeniem, gdyż w dostępnych źródłach brakowało dotąd wzmianek o ich istnieniu. Przy ich omawianiu zwrócono szczególną uwagę na:
- formę i materiał – wskazując, z czego zostały wykonane i jakie ślady użytkowania zachowały
- treść ikonograficzną – wyjaśniając symbole widoczne na tłokach
- inskrypcje – odczytując napisy i identyfikując ich znaczenie w kontekście gminy
- datowanie – określając przybliżony czas powstania na podstawie stylu, technologii i treści
- funkcję praktyczną – wskazując, w jakich sytuacjach tłoki mogły być stosowane
Geneza samego herbu Czempinia jest nieznana. Według jednej z hipotez, znak pnia mógł znaleźć się w herbie ze względu na pieśń ludową Koło Czempinia rosła brzezina , a trzy łucznicze strzały symbolizują trzech zbrojnych strzelców wysłanych rzez miasto na wojnę z Krzyżakami w 1458. Znak łodzi natomiast może pochodzić z herbu wieloletnich właścicieli Czempinia – Szołdrskich. Inna hipoteza z kolei mówi, że herb Czempinia składa się z dwóch elementów: drzewa symbolizującego życie oraz trzech strzał nawiązujących do czasów wojen z Zakonem Krzyżackim.
Omawiane na wykładzie tłoki pieczętne pochodzą prawdopodobnie z przełomu XIV i XV wieku, czyli z okresu średniowiecza. Zdaniem wykładowcy są one świadectwem rozwoju administracji lokalnej oraz dowodem na istnienie bogatej tradycji symbolicznej w gminie Czempiń. Pokazują, iż nawet niewielkie wspólnoty wiejskie czy miejskie posługiwały się własnymi znakami identyfikacyjnymi, dbając o ich prawny i wizualny prestiż.
