„150 lat Kościańskiego pszczelarstwa” to temat majowego wykładu Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej. O pszczołach na Ziemi Kościańskiej opowiadał pan Zdzisław Mejsak.
Na początku wykładu przedstawiono pokrótce historię Kościańskiego Koła Pszczelarskiego, która sięga aż 1871 roku. Jest jednym z najstarszych kół w Polsce, drugim zaś w Wielkopolsce (po Rawiczu). Członkowie koła wspominają osiągnięcia minionych pokoleń oraz starają się przekazywać tajniki zawodu pszczelarza swoim potomkom.
Obecnie koło należy do liczniejszych w rejonie. Zrzesza 51 członków posiadających około 1570 rodzin pszczelich (2021).
We wrześniu 2021 roku Kościańskie Koło Pszczelarskie obchodziło uroczyście 150-lecie istnienia. Pszczelarze otrzymali wówczas srebrne i złote odznaki przyznane przez Polski Związek Pszczelarski.
Następnie prelegent dłuższą chwilę poświęcił pszczelarstwie i samym pszczołom.
Pszczelarstwo to jeden z najstarszych działów rolnictwa, rzemiosło zajmujące się hodowlą pszczół, wywodzące się od bartnictwa. Odmiennym pojęciem jest pszczelnictwo, czyli nauka o pszczelarstwie. Pszczoła miodna odgrywała już wielką rolę w gospodarce starożytnych mieszkańców Nilu czy starożytnych Greków.
Pszczoły utrzymywane są w ulach. Zbiór uli nazywany jest pasieką. Hodowla pszczół jest zajęciem wymagającym całorocznego nakładu pracy.
Rolnictwo z jednej strony może dostarczyć pożytków dla tych zwierząt, a z drugiej może stać się zagrożeniem na skutek niewłaściwego stosowania środków ochrony roślin.
Pszczoła (Apis) – rodzaj z rodziny pszczołowatych (Apidae). Wszystkie gatunki należące do rodzaju Apis żyją w zorganizowanych społeczeństwach. Budują z czystego wosku pionowe plastry z obustronnie ułożonymi komórkami, służącymi do wychowu czerwi i przechowywania pokarmu. Osobniki dorosłe i larwy odżywiają się pokarmem roślinnym. Źródłem białka dla pszczół jest pyłek, a źródłem energii (cukrów) jest nektar. Żerując na kwiatach, pszczoły zapylają je. Zakładają duże kolonie (rodziny pszczele), zależnie od gatunku liczące od kilku do 20–80 tysięcy osobników. Na świecie znanych jest ponad 20 tysięcy gatunków pszczół, w Europie żyje około 2 tysięcy gatunków, a w Polsce około 470.
Jednym z przedstawicieli tego rodzaju (Apis) jest najbardziej znany gatunek pszczoły, pszczoła miodna. Wyróżniamy 3 typy pszczół miodnych:
- Królowa pszczół (matka pszczela) – w każdym roju pszczół jest tylko jedna. Prowadzi ona ul poprzez znoszenie jaj oraz produkowanie enzymów, dzięki którym może kierować zachowaniem wszystkich poddanych. Posiada ona żądło, jednak używa go jedynie do walk z innymi królowymi. Kiedy umrze, młoda larwa pszczoły zostaje wybrana przez rój. Następnie karmią ją tzw. mleczkiem pszczelim. Owad wykarmiony w ten sposób staje się płodną królową.
- Robotnice – występują najliczniej, to one mają najwięcej obowiązków. Każda z nich to samica, a do ich zadań należy budowa, oporządzanie i ochrona ula oraz poszukiwanie pożywienia.
- Trutnie – to męskie osobniki, których celem jest zapładnianie królowej. Są one obecne w ulu jedynie wiosną i latem – zimą natomiast wszystkie zostają z niego usunięte.
Długość życia pszczół różni się w zależności od ich statusu. Najdłużej żyją królowe pszczół – jej wiek może wynieść aż 5 lat! Hodowla pszczół jednak zakłada wymianę królowej co dwa lata. Robotnice i trutnie mają podobną długość życia. Odpowiednio jest to 5-6 tygodni oraz około 50 dni.
Pszczoły miodne są bardzo pożyteczne. Potrafią zapylić mnóstwo kwiatów, krzewów i drzew w stosunkowo krótkim czasie. Przenosząc pyłek na swoich nogach i latając od kwiatu do kwiatu, zapewniają owocowanie lub produkcję nasion przez rośliny.
Inną zaletą jest produkcja miodu. Jest to wspaniała substancja, którą możemy dodawać do naparów, dań wytrawnych, sosów, deserów, a nawet trunków. Uwielbiany przez niejedną osobę miód to jednak nie wszystko, co produkują te owady. Oprócz tego pozyskać od nich można:
- wosk,
- mleczko pszczele,
- kit pszczeli (propolis),
- pierzgę,
- jad pszczeli.
W ostatnim czasie obserwuje się zwiększone wymieranie pszczół, głównie na terenie USA i Europy Zachodniej. Prawdopodobną przyczyną wymierania jest stosowanie pestycydów w czasie kwitnięcia roślin.
Na koniec nie zabrakło niespodzianek. Mogliśmy zobaczyć sztandar Kościańskiego Koła Pszczelarskiego, prawdziwy wielkopolski ul oraz żywe pszczoły.
