Kwietniowy wykład Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej został poświęcony Janowi Kilińskiemu – patronowi jednej z kościańskich ulic, a referat wygłosiła prof. dr hab. Violetta Julkowska.
Tytułowy bohater naszej prelekcji przyszedł na świat prawdopodobnie w dniu, którego datę znamy z zapisu w księdze chrztów, tj. 28 października 1760 roku w Trzemesznie w Wielkopolsce. Niedługo potem osierocony Jan wychowywał się pod opieką macochy Wiktorii. W Trzemesznie ukończył szkołę elementarną, opanowując umiejętności czytania, pisania i rachunków oraz zaczął kształcić się w zawodzie szewskim. Opanowawszy podstawy zawodu, dalsze nauki pobierał pod okiem brata Baltazara w Poznaniu.
W 1780 roku jako dwudziestojednoletni czeladnik szewski przybył do Warszawy, gdzie w krótkim czasie założył rodzinę. Doskonaląc swoje kwalifikacje zawodowe, uzyskał dyplom mistrzowski i otworzył zakład szewski. Sam projektując wzory obuwia damskiego (w których był specjalistą), szybko doszedł do znacznego majątku i nabył kamienicę. W 1792 roku Warszawa powołała go do Rady Miejskiej.
źródło: wikipedia.org.pl
Gdy nadszedł czas trwogi, dla obrony Ojczyzny nie szczędził majątku, zdrowia, a nawet gotów był oddać życie. W 1794 roku był uczestnikiem Insurekcji Warszawskiej, został również Członkiem Rady Zastępczej Tymczasowej Księstwa Mazowieckiego i Rady Najwyższej Narodowej. Przewodząc tłumom przeprowadził przymusową rekrutację, doprowadzając tym do oswobodzenia stolicy. W dowód uznania Tadeusz Kościuszko mianował go pułkownikiem milicji Księstwa Mazowieckiego. Po upadku powstania został aresztowany w Poznaniu i na żądanie Rosjan odstawiony przez Prusaków do Warszawy, a następnie wywieziony w głąb Rosji.
Powrócił do stolicy w 1798 roku i dalej prowadził swój warsztat, uczestnicząc nadal w ruchu spiskowym. W czasach Księstwa Warszawskiego był ponownie radnym. Podczas wojny w 1809 roku, po zajęciu miasta przez wojska austriackie, stał się zakładnikiem okupantów. W 1813 roku po raz kolejny został uwięziony przez Rosjan. W epoce Królestwa Polskiego spisywał pamiętniki, w których za klęskę insurekcji obarczał szlachtę.
Zmarł 28 stycznia 1819 roku w Warszawie. Spoczął na Powązkach, ale jego grób nie zachował się do naszych czasów.
Do polskiej historii przeszedł nie tylko jako przywódca pierwszego powstania warszawskiego, lecz i jako wzór mieszczanina patrioty.
W Kościanie ulica Jana Kilińskiego istnieje od 1930 roku i znajduje się między Placem Wolności (od 1930 r.), a Placem Bernardyńskim (od 1935 r. Plac Paderewskiego).
Jeśli zainteresowała Państwa postać Jana Kilińskiego, to zapraszam do sięgnięcia po książkę „Jan Kiliński – historia i pamięć”, która jest dostępna w naszej bibliotece.
