Dnia 17 grudnia 2024 roku, w ramach cyklu wykładów Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej, odbyła się interesująca prelekcja pt. „Obra – rzeka życia”, której prelegentem był znany fotograf i pasjonat przyrody, Jacek Olejniczak. W pierwszej części wykładu zabrał on zgromadzonych słuchaczy w fascynującą podróż w czasie, prezentując rys historyczny rzeki Obry oraz analizując jej znaczenie w kontekście geograficznym, ekologicznym i kulturowym.
Nie bez znaczenia jest hasło promocyjne miasta „Kościan – w sercu Wielkopolski”. Gdy spojrzymy na nie z lotu ptaka, serce to tworzą właśnie Kościański Kanał Obry i Kanał Ulgi.
Po raz pierwszy Obra jako rzeka wzmiankowana jest w dokumentach w 1231 roku, oznacza tyle co olbrzymia woda. Pierwsze prace przy osuszaniu bagien obrzańskich zostały podjęte przez cystersów w XIII wieku. Posiadali oni klasztor założony w 1231 roku we wsi Obra (stąd nazwa rzeki), a także w Wieleniu i Przemęcie. Rzeka powstaje z połączenia dwóch strumieni wypływających pomiędzy Jarocinem a Koźminem. Uznawana jest za jedną z najciekawszych rzek Polski i jedną z najbardziej osobliwych w Europie Środkowej z uwagi na brak jednego nieprzerwanego biegu, a właśnie skomplikowany system wód zbudowany z systemu połączonych ze sobą kanałów, który ma długość około 250 km.
Wykładowca omówił uwarunkowania naturalne rzeki, wskazując na jej kluczową rolę w kształtowaniu nie tylko krajobrazu regionu, ale również w życiu codziennym mieszkańców. Obra, która stanowi główny dopływ Warty, płynie przez malownicze tereny Wielkopolski, zachwycając bogatym ekosystemem. Olejniczak podkreślił, jak bardzo zależne od niej były i są wciąż różne aspekty życia społecznego i gospodarczego w regionie, a także jakie ważne wyzwania stawia przed współczesnym człowiekiem, zwłaszcza w kontekście ochrony środowiska.
Podczas wykładu poruszona została również problematyka regulacji rzeki, która w XIX wieku miała na celu poprawę transportu, a długofalowo wpływ na ekosystem rzeki. Betonowanie brzegów, budowa tam i jazów spowodowały utrudnienia w naturalnym przepływie wód, zmieniając warunki życia organizmów wodnych i lądowych. Podkreślono przy tym, jak istotne jest przywracanie rzekom ich naturalnych funkcji ekologicznych tak, aby mogły spełniać swoją rolę w systemie przyrody.
W dalszej części prelegent skupił się na zagrożeniach, z jakimi boryka się dzisiaj rzeka – od zanieczyszczeń, po zmiany klimatyczne. Pan Jacek, jako wnikliwy obserwator przyrody, wskazał także na trudności związane z zachowaniem równowagi ekologicznej w tym wrażliwym środowisku. W tym kontekście, przedstawienie bogactwa flory i fauny rzeki, które dokumentuje na swoich fotografiach, miało szczególne znaczenie. Zaprezentował szereg zdjęć, które ukazują zarówno przepiękne widoki Obry w różnych porach roku, jak i detale przyrody, takie jak rośliny wodne, ptaki, ryby oraz inne zwierzęta zamieszkujące tereny nadrzeczne. Wartością tych zdjęć było pokazanie, jak dynamiczna jest natura w obrębie tej rzeki, zmieniająca się w zależności od pór roku i warunków pogodowych. Fotograf udowodnił, że Obra jest nie tylko źródłem życia dla wielu organizmów, ale także dla ludzi, którzy korzystają z jej uroków i zasobów, zarówno turystycznych, jak i gospodarczych.
Współczesne zmiany klimatyczne, zmniejszająca się bioróżnorodność oraz działalność człowieka w regionie, w tym melioracje, budowa wałów przeciwpowodziowych czy zmiany w przebiegu koryta rzeki, stawiają przed Obrą wyzwania związane z ochroną jej ekosystemu. W ostatnich latach władze lokalne i organizacje ekologiczne podejmują działania mające na celu poprawę jakości wód Obry i ochronę jej naturalnych siedlisk.
Dziś Obra jest rzeką o dużym potencjale turystycznym. Malownicze tereny wokół rzeki, szczególnie w okolicach takich jak: Kościan, Wolsztyn czy Zbąszyń, przyciągają miłośników przyrody, kajakarstwa, wędkarstwa i turystyki pieszej. Obra jest także częścią szlaków wędkarskich i turystycznych, które umożliwiają poznanie zarówno przyrodniczych, jak i kulturowych walorów regionu.
