Dubravka Ugrešić – najsłynniejsza intelektualna emigrantka z Bałkanów, jedna z najwybitniejszych pisarek naszych czasów. Utalentowana eseistka. Jej „Lis” to sześć opowieści, mylących tropy, przynoszących odpowiedź na wiele pytań i wątpliwości dotyczących kondycji współczesnego świata i literatury. I nie są to odpowiedzi kojące.
Ugrešić przedstawia sześć niezależnych esejów połączonych figurą lisa traktowaną dosłownie i metaforycznie. Lis, wspólny mianownik książki, podniesiony został tutaj do roli totemu pisarzy i literatury, jest symbolem sprytu, kłamstwa, oszustwa, hipokryzji, mistrzem iluzji, „złodziejem narażającym się na życiowe niebezpieczeństwo dla nędznego łupu”.
„Lis” stanowi gorzką relację o pisaniu i ofiarach jakich ono wymaga. To opowieść o tym, jak powstają opowieści. O tym, że dla pisarza literatura okazuje się jedyną przestrzenią przetrwania. D. Ugrešić przywołuje postać Szeherezady jako wzorca: będzie żyć tak długo, jak długo będzie mogła dostarczać interesujących opowieści. „Lis” jest zajmującym studium pisarki, wypędzonej z kraju i ze swej pierwszej tożsamości.
Dubravka Ugrešić swobodnie porusza się między poszczególnymi wątkami. Każdy esej to część jej osobistej opowieści, ale też inne miejsca, inny czas, inni ludzie. Śledzi losy migrantów. Sporo tu zastanowień i zatrzymań dotyczących wpływu „wielkiej” historii i polityki na losy zwykłych ludzi, na losy pisarzy oraz pytań o kondycję literatury, o własne miejsce na ziemi. Bardzo mocne w książce są wątki autobiograficzne – dotyczą życia osobistego i literackiego „być albo nie być” Ugrešić.
Tytułowemu lisowi – w folklorze i mitologii wielu regionów świata – przypisuje się przebiegłość, spryt, ale też magiczną moc. I tutaj, w książce, ta magia działa. Warto się jej poddać.
Interesująca, mocna, wyrazista literatura.
Do przeczytania – koniecznie. Polecamy.
(Lis, Dubravka Ugrešić, tłum. Dorota Jovanka Ćirlić, Wydawnictwo Literackie)
Z literaturą Bałkanów czytelnicy naszej biblioteki mogli się spotkać w trakcie styczniowego wykładu dra Emiliana Prałata, z jej najważniejszymi twórcami i dziełami (krótka fotorelacja poniżej). Ważną postacią tego obszaru geograficznego jest niewątpliwie Dubravka Ugrešić.
